သားသမီးမ်ား ရလာခဲ့ရင္ တရုတ္ပုံစံေမြးျမဴရမလား၊ အေနာက္တုိင္းပုံစံေမြးျမဴရမလား အျမဲတမ္းေခါင္းခဲရတယ္။ ပုံစံႏွစ္ခုရဲ႔ ကြဲျပားမႈကလည္း အၾကီးအက်ယ္ ဒီဘိတ္လုပ္ ျငင္းခုန္ေနရတဲ့ဟာမုိလုိ႔ ဘယ္သင္းပုံစံက ေကာင္းတယ္ဆုိတာကုိ မေရြးခ်ယ္ႏုိင္ဘူး။ တရုတ္ပုံစံေမြးျမဴမႈဆုိေပမဲ့လည္း ျမန္မာပုံစံေမြးျမဴမႈနဲ႔ သိပ္မကြာလွဘူး။ အျပင္းအေပ်ာ့ပဲ ကြာမယ္ ထင္ပါရဲ႔။ ျမန္မာပုံစံက နည္းနည္းေပ်ာ့မယ္ ထင္တယ္။
တရုတ္ပုံစံ၊ အေမရိကန္ပုံစံနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေတာ္ေတာ္ၾကာတဲ့ ကာလတုန္းက ေဆာင္းပါးေလး တစ္ပုဒ္ဖတ္ခဲ့ရတယ္။ တရုတ္ျပည္ကုိ သြားလည္တဲ့ အေမရိကန္ စာေရးဆရာ လင္မယားမွာ ေလးငါးနွစ္အရြယ္ သားေလးတစ္ေယာက္ ပါလာတယ္။ သားေလးဟာ ဟုိတယ္အခန္းေသာ့ကုိ ဖြင့္တဲ့အခါ အခန္းတံခါးက မပြင့္ႏုိင္ဘူး။ စာေရးဆရာ လင္မယားက အေနာက္တုိင္းသားမ်ား ပီပီီိီီကေလးကုိ ဘာတစ္ခုမွ အကူအညီမေပးဘဲ ၾကည့္ေနၾကတယ္။ အဲဒီအခါ တရုတ္လူမ်ိဳး ဟုိတယ္လုလင္က ကေလးလက္ကုိ ကုိင္ျပီး ေသာ့ကုိ ဘယ္လုိဖြင့္ရတယ္ဆုိတာ သင္ေပးလုိက္တယ္။ ျပီးေတာ့ ျပန္ပိတ္ခ်ည္၊ ျပန္ဖြင့္ခ်ည္..။ ကေလးက ဖြင့္တတ္သြားေတာ့ ျပဳံးေပ်ာ္ရႊင္လုိ႔...။ ဟုိတယ္လုလင္က စာေရးဆရာ လင္မယားကုိ တခ်က္ေမာ့ၾကည့္တယ္။ သူတုိ႔ ဘာလုပ္သင့္တယ္ဆုိတာကုိ အၾကံျပဳေနပုံပဲ။ စာေရးဆရာလင္မယားကေတာ့ ကေလးေတြကုိ ရင့္က်က္ျပီးသားလုိ ဆက္ဆံတယ္။ ေသာ့ကုိဖြင့္တာ၊ သခ်ာၤပုစၧာတြက္တာ ေတြကစလုိ႔ ကေလးေတြကုိ ကုိယ့္ဖာသာ ရုန္းကန္ေစတယ္။ ကုိယ္ၾကိဳးစားရွာေဖြလုိ႔ ေအာင္ျမင္တဲ့ ရလဒ္ကုိ ကုိယ့္ဖာသာခံစားၾကေပါ့။ မိဘဆုိတာ ကေလးကုိ တစ္သက္လုံးလုိက္ေစာင့္ေရွာက္ေနႏုိင္မွမဟုတ္ဘဲ။ အဲသည္လုိ တြက္တယ္။
တရုတ္ဟုိတယ္လုလင္လုိ လူမ်ိဳးကေတာ့ ကေလးေတြကုိ ဘာမွမတတ္ကၽြမ္းေသးခင္မွာ မိဘက သင္ေပးရမယ္လုိ႔ ယုံၾကည္တယ္။ လက္ဦးဆရာ မည္ထုိက္စြာ ပုဗၺာစရိယ မိႏွင့္ဘ ဆုိသကုိး။ ကေလးေတြကုိ သင္ေပးလုိက္လုိ႔ ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ တတ္ေျမာက္လာတာနဲ႔ အမွ် သူတုိ႔ဟာသူတုိ႔ အသစ္ကုိ ရွာေဖြလာမယ္လုိ႔ ယူဆတယ္။ ကုိင္း ဘယ္သင္းက ေကာင္းသတုန္း။ မွန္သတုန္း။ က်ဳပ္ေတာ့ မေျပာတတ္ေတာ့ေပါင္..
တရုတ္ရဲ႔ အျမဲတမ္းၾကိဳးစားမႈဟာ ကြန္ဖ်ဴးရွပ္ရဲ႔က်င့္၀တ္နဲ႔ဆုိင္တယ္လုိ႔ ယူဆၾကတယ္။ တုိင္းမ္းမဂၢဇင္းရဲ႔ ၀ဘ္ေပ့ဂ်္မွာ Education: Confucian Work Ethic ဆုိတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ရွိတယ္။ အေမရိကမွာ ေအရွန္-အေမရိကန္ေတြဟာ လူဦးေရရဲ႔ ၁.၅ ရာခုိင္ႏႈန္းပဲ ရွိပါတယ္တဲ့။ Westinghouse သိပၸံပါရမီရွင္မ်ား ရွာေဖြေရးအသင္းရဲ႔ ေနာက္ဆုံး စကာတင္ ၄၀ ထဲမွာ ကုိးေယာက္ဟာ အာရွမွာ ေမြးဖြားခဲ့သူေတြ ျဖစ္ျပီး သုံးေယာက္ဟာ အာရွအႏႊယ္ျဖစ္သတဲ့။ ဟားဗတ္တကၠသုိလ္ တက္ခြင့္ရသူေတြထဲမွာ ဆယ္ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ အာရွသားေတြ ျဖစ္သတဲ့။ ကာလီဖုိးနီးယား အထက္တန္းေက်ာင္းေအာင္ေတြထဲက ၁၅ ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ ကာလီဖုိးနီးယား တကၠသုိလ္ကုိ ၀င္ခြင့္ရဖုိ႔ အဆင့္မမီခ်ိန္မွာ ေအရွန္-အေမရိကန္လူမ်ိဳး ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းက ေအာင္ပါသတဲ့။ ကြန္ဖ်ဴးရွပ္က အလုပ္ကုိၾကိဳးၾကိဳးစားစား လုပ္ဖုိ႔ မွာတယ္ဆုိတယ္။ ကြန္ဖ်ဴးရွပ္ ၾသဇာလႊမ္းမုိးတဲ့ ဂ်ပန္ ေတာင္ကုိရီးယားနဲ႔ တရုတ္ေတြဟာ အတန္းထဲမွာ စာအေတာ္ဆုံး ျဖစ္ပါသတဲ့။
တရုတ္ကေလးေတြဟာ ပီယာႏုိနဲ႔ တေယာတီးရင္ေတာင္မွ တစ္ေန႔ ၃-၄ နာရီေအာက္ထစ္ထက္ မေလ်ာ့ရဘူး။ ေက်ာင္းသင္ခန္းစာမွာလည္း စာကလြဲရင္ တျခား အားကစားတုိ႔၊ လူမႈေရးတုိ႔လုိဟာေတြကုိ မလုပ္ရဘူး။ မိဘေတြဟာ သားသမီးေတြကုိ အျမဲေစာင့္ၾကည့္ေနတယ္။ ၾသဇာေတြေပးတယ္။ အေတြ႔အၾကဳံေတြကုိ မွ်ေ၀ေပးတယ္။ အျမဲၾကိဳးစားေနတာဟာ၊ အတန္းထဲမွာ အျမဲတမ္း တစ္ ျဖစ္ေနတာဟာ ဘ၀ရွင္သန္ေရးအတြက္ အေတာ္လက္ေတြ႔က်တာ မျငင္းဆန္ႏုိင္ပါဘူး။ တရုတ္ေသြးစပ္တဲ့ ျမန္မာ ဘေလာ့ဂါတစ္ေယာက္ေတာင္ သူငယ္ငယ္တုန္းက သူ႔အေမဆီမွာ ဘယ္လုိစာျပန္ခဲ့ရတယ္ဆုိတာကုိ ေျပာျပထားေသးတယ္။
အေနာက္တုိင္းကေလးေတြကုိေတာ့ လူလည္ အာရွသားတစ္ေယာက္အဖုိ႔ ျမင္ရုံနဲ႔ သတိထားမိစရာေကာင္းတယ္။ တစ္ခါတုန္းက စကားေျပာတတ္ကာစ ေကာ့ေကးရွပ္အဆင္နဲ႔ ကေလးေလးတစ္ေယာက္ ပုိက္ဆံကုိင္ျပီး ေကာ့ေကာ့ေကာ့ေကာ့ သြားေနတာကုိ ေတြ႔တယ္။ သူတစ္ေယာက္တည္း ဘယ္သူမွလည္း ပါမလာဘူး ေအာက္ေမ့တယ္။ စိတ္ပူတာနဲ႔ စိတ္၀င္စားတာနဲ႔ လုိက္ၾကည့္ေတာ့ ေရွ႔က စတုိင္းဆုိင္ထဲ ၀င္သြားျပီး သူလုိခ်င္တာ ၀ယ္တယ္ဗ်ား။ ဆုိင္ရွင္ရဲ႔ တုံ႔ျပန္ပုံကုိလည္း ၾကည့္ဦး။ အဲဒီလက္ေတာက္ေလာက္ေလးကုိ စျခင္း ေနာက္ျခင္း မရွိဘူး။ မိဘ ပါလာလားေမးတဲ့ပုံေပၚတယ္။ ေကာင္ေလးက ေနာက္ကုိ လက္ညွိဳးထုိးျပတယ္။ အဲဒီက်မွ သူ႔အေဖက ခပ္လွမ္းလွမ္းကေန ရပ္ေစာင့္ေနတာကုိ ကုိယ္ပါေတြ႔လုိက္ရတယ္။ ဆုိင္ရွင္က တေလးတစားနဲ႔ ကေလးလက္ထဲ ပုိက္ဆံအမ္းတဲ့ အေၾကြေတြနဲ႔ ပစၥည္းကုိထည့္ေပးတယ္။ ေကာင္ေလးက ေၾကာက္ျခင္း လန္႔ျခင္းမမရွိဘူး။ သူ႔ဖာသာ ေကာ့ေကာ့ေကာ့ေကာ့နဲ႔ ျပန္သြားတယ္။
ကုိယ္တုိ႔ငယ္စဥ္တုန္းက လူၾကီးျမင္တာနဲ႔ ေအာ္ငုိတာမ်ိဳးနဲ႔ အျဖဴကေလးေတြ ရဲတင္းပုံခ်င္း မကြာဘူးလားဗ်ာ။ ကြာပါ့။ ကုိယ္တုိ႔ငယ္ငယ္တုန္းက လူေၾကာက္မွာေပါ့ဗ်ာ။ ဦးေလးေတြကလည္း ကုိယ္တုိ႔ကေလးဘ၀တုန္းက ေတြ႔တာနဲ႔ ဖမ္းျပီး ႏႈတ္ခမ္းေမႊးရွည္ၾကီးေတြနဲ႔ နမ္းလားနမ္းရဲ႔။ မ်ိဳးစုံေအာင္ စၾက ေနာက္ၾက။ အေဒၚေတြက်ေတာ့လည္း တူေလးရဲ႔ဘာေလးရဲ႔ သနပ္ခါးေတြလိမ္းေပး ဘာေပးနဲ႔ တယုတယ လုပ္ေနေလေတာ့ ၁၈ ႏွစ္ေက်ာ္လုိ႔ အိမ္ကေနခြဲျပီး တသီးတျခားေနလုိက္ရတာ ကံေကာင္း။ မဟုတ္ရင္ အသက္၂၆ ေလာက္ေရာက္တာမွ ကုိယ့္ေျခေထာက္ေပၚ ကုိယ္မရပ္တည္ႏုိင္ေသးဘဲ အေမ့ဆုိျပီး အိမ္ျပန္ကေလးလုပ္ေနရမွာကုိ စုိးေၾကာက္ပါရဲ႔။
ေၾကာ္ညာကုိ ရပ္ျပီး အေတြးကုိ ဆက္ရေအာင္။ အေနာက္အျဖဴေလးေတြရဲ႔ အားသာခ်က္ကုိ ကေလးေဆးရုံမွာ ပုိေတြ႔ရတယ္။ လားလား..။ ကေလးေတြမေခၚရဘူး။ ၃ ေပ လူၾကီးေတြဗ်ား။ ၅ ႏွစ္သား ကေလးမုိလုိ႔ ကေလးလုိ သြားမဆက္ဆံနဲ႔။ မၾကိဳက္ၾကဘူး။ သူတစ္ေယာက္တည္းလာတယ္။ မိဘ မပါဘူး။ အဲဒါဆုိ ေလာေလာဆယ္ သူဟာ လူၾကီးပဲ။ ( I am a grown-up) ။ သူ႔ကုိ လူၾကီးတစ္ေယာက္လုိပဲ ဆက္ဆံရတယ္။ ရြာက ကေလးေတြလုိ စလုိ႔ ေနာက္လုိ႔ မရဘူး။ စရင္ ေနာက္ရင္လည္း လူၾကီးလုိပဲ သေဘာထားျပီး စေနာက္ရတယ္။ ကုိယ္တုိ႔နဲ႔ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ေတြဆုိရင္လည္း ေရာက္စက ၾသဇာေတြဘာေတြေပးလုိ႔။ Residency ခ်င္းအတူတူ ဟုိဟာခုိင္း ဒီဟာခုိင္း ဆုိေတာ့ စီနီယာေတြမ်ားလား မွတ္တယ္။ ရင္းႏွီးလုိ႔ ကုိယ့္သူေမး သူ႔ကုိယ္ေမး ေမးၾကည့္ေတာ့ ကုိယ့္ထက္ တစ္ႏွစ္နွစ္နွစ္ေလာက္ ေနာက္က်ျပီး ေဆးေက်ာင္းျပီးသူေတြ။ အသက္လည္း တစ္ႏွစ္ေလာက္ ငယ္သူေတြပါတယ္ဗ်ား။ သူတုိ႔လူမ်ိဳးခ်င္း ဆရာ၀န္လူနာ ဆက္ဆံတာလည္း ၾကည့္ဦး။ ဆရာ၀န္ ေဆးေက်ာင္းသားက အသက္ ၂၀ -၂၃ ႏွစ္။ လူနာက ၅၀-၆၀ အရြယ္။ ဆရာ၀န္ခ်ာတိတ္ေတြကုိ ကုိယ္တုိ႔ဆီမွာလုိ တမ်ိဳးၾကီးမဆက္ဆံဘူး။ သက္တူရြယ္တူေတြလုိပဲ ဆက္ဆံတယ္။ ဒုကၡေပးစရာရွိရင္လည္း အငယ္မုိလုိ႔ဆုိျပီး မညွာဘူး။ ေအာ္ထုတ္တာပဲ။ ေမးတာျမန္းတာ ေျဖရရင္လည္း သက္တူရြယ္တူေတြလုိပဲ တေလးတစား ေျဖတယ္။
ဆုိေတာ့ အေနာက္က ကေလးေတြဟာ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာအရ အရြယ္ေရာက္တာျမန္တယ္လုိ႔ ယူဆစရာရွိတယ္။ အေတြးအေခၚပုိင္းအရ ကုိယ့္ေျခေထာက္ေပၚ ကုိယ္ရပ္တည္ရမယ္ဆုိတာကုိ ေကာင္းေကာင္း သေဘာေပါက္တယ္လုိ႔ ထင္တယ္။ သူတုိ႔ အသက္ရွင္ရပ္တည္ဖုိ႔အတြက္ ဘယ္သူ႔မွ အားကုိးစရာမလုိဘူး။ သူတုိ႔အေပၚမွာလည္း မ်ားေသာအားျဖင့္ ဖိအားတစ္ခုခုၾကာရွည္ထားေလ့ မရွိဘူး။ စိတ္ပညာရွင္ မဟုတ္ေတာ့ ဒီေလာက္ပဲ သုံးသပ္ႏုိင္တယ္။
ဘီဘီစီသတင္းမဂၢဇင္းမွာ Are strict Chinese mothers the best? ဆုိတဲ့ ေဆာင္းပါး ပါလာတယ္။ အားကုိးတၾကီး ဖတ္ၾကည့္ေပမဲ့ သူတုိ႔ဟာကလည္း ေရေရရာရာ မရွိဘူး။ အေနာက္ပုံစံနဲ႔ တရုတ္ပုံစံ ဘယ္လုိေမြးျမဴတာက ပုိေကာင္းသလဲလုိ႔ ဒီဘိတ္လုပ္ ျငင္းခုံထားတာတစ္ခုပဲ။ ဘယ္ဟာက ပုိေကာင္းတယ္လုိ႔ တိတိက်က် မေျပာနုိင္ဘူး။ တရုတ္ပုံစံေမြးျမဴမႈေတြထဲကေန Zuckerberg တုိ႔ Bill Gates တုိ႔လုိ ျဖစ္လာႏုိင္ပ့ါမလားတဲ့။ ဒါလည္း အေတာ္သံသယ ရွိစရာေကာင္းပါတယ္။ အေနာက္က ဖန္တီးမႈ၊ တီထြင္မႈကုိ လုိခ်င္တယ္။ အဓိက ထားတယ္။ အာရွစာသင္ခန္းေတြမွာက ဒါက်က္ ဒါေျဖ။ အထြန္႔မတက္နဲ႔။ ဒါက်က္ဒါေျဖ အထြန္႔မတက္နဲ႔ဆုိတာ ကုိယ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္တစ္ခုထဲမယ္ ေအာက္ေမ့တာ။ ဘယ္ဟုတ္လိမ့္မလဲ။ အေရွ႔ဖ်ားအာရွေဒသတစ္ခုလုံးတဲ့ဗ်ား။ ျပင္းတာ ေပ်ာ့တာပဲ ကြာမယ္ ထင္ပါရဲ႔။ ကုိယ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္ကေတာ့ ပုိျပင္းထန္လိမ့္မယ္။
အေနာက္က စာသင္ခန္းမ်ားကေတာ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ခု တည္ေပးျပီး ေလွ်ာက္ေျပာၾကစတမ္းဆုိပဲ။ ၾကဳံေတာ့ မၾကဳံဖူးေပါင္။ ၾကဳံဖူးသူမ်ားဆီက ေမးၾကည့္ရသေလာက္ကေတာ့ critical thinking ကုိသင္ေပးတာဆုိပဲ။ သူတုိ႔လည္း ပါးစပ္အေဟာင္းသားနဲ႔ ျပန္လာရတာဆုိေတာ့ ဒီ့ထက္ပုိျပီး မေျပာတတ္ၾကဘူး။ ့ ေဆြးေႏြးမႈနဲ႔ ပုဂၢိဳလ္ေရးအျမင္ကုိ ပုိျပီးအေလးဂရုျပဳတဲ့ သေဘာပါပဲ။ အထြန္႔တက္ခ်င္သေလာက္ တက္။ အထြန္႔တက္ျခင္းဟာ ပညာသင္ၾကားျခင္းရဲ႔ အေကာင္းဆုံးနည္းစနစ္ပဲ။ ဆုိေတာ့ကား အေရွ႔နဲ႔အေနာက္ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ၾကီး ဆန္႔က်င္မေနေပဘူးလား။
အခုေရးရင္းေရးရင္းနဲ႔ သေဘာေပါက္လာတာက အေနာက္တုိင္းရဲ႔ လြတ္လပ္မႈနဲ႔ အေရွ႔တုိင္းရဲ႔ ၾကိဳးစားမႈ ႏွစ္ခုေပါင္းရလဒ္ဟာ Zuckerberg တုိ႔ အုိင္းစတုိင္းတုိ႔၊ ေဟာ့ကင္းတုိ႔ ျဖစ္မယ္ ထင္ပါရဲ႔။ အဲဒီေတာ့ အေနာက္ပုံစံနဲ႔ တရုတ္ ဒါမွမဟုတ္ အေရွ႔ပုံစံ ကေလးျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မႈႏွစ္ခုကုိ ေပါင္းစပ္လုိ႔ ျဖစ္ႏုိင္မလား။ ေပါင္းစပ္မယ္ဆုိရင္ စာေတာ္တာကုိ အဓိကထားမလား။ စိတ္ရင့္က်က္တာကုိ အဓိကထားမလား။ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ေတြဟာ ဘယ္လုိရွိမလဲ။ သတိထားသင့္တာက သားသမီးေမြးျမဴတာဟာ သိပၸံပညာ မဟုတ္ဘူးဆုိတာပါပဲ။ သားသမီးေမြးျမဴျခင္းဟာ တကယ့္ကုိ အႏုပညာတရပ္၊ ေမာင္ေခ်ာႏြယ္ေျပာသလုိ ေျပာရရင္ အုိင္က်ဴေရာ အီးက်ဴေရာ ျမင့္ဖုိ႔လုိအပ္တဲ့ လုပ္ငန္းတစ္ရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆုိေတာ့ အဲဒီေမးခြန္းေတြရဲ႔ အေျဖကုိ ကုိယ္ကေတာ့ မသိ၊မေျဖတတ္။ စာဖတ္သူမ်ားကေတာ့ ေျဖတတ္ၾကမယ္ ထင္တယ္။
House MD ၾကည့္တုန္း ေဒါက္တာေဟာက္စ္ေျပာတာေလး quote လုပ္ထားတာ မွတ္ထားတာ တစ္ခုရွိတယ္။
"တကယ္ေတာ့ အာရွက ကေလးေတြဟာ မိဘေတြရဲ႔ ဖိအားေပးမႈကုိ တုံ႔ျပန္ေနတာသာ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။"
"Actually, the Asian kids are probably just responding to parental pressure."
တဲ့။ သူေျပာတာရဲ႔ အဓိပၸါယ္ကုိ သေဘာေပါက္သလုိလုိ ရွိေတာ့ သိပ္တင္းက်ပ္တဲ့ ေမြးျမဴမႈပုံစံေတြနဲ႔ ငယ္စဥ္က အတန္းထိပ္၊ ၾကီးမွ ထင္သေလာက္ မဟုတ္လာေတာ့သူေတြကို ေတြ႔တုိင္း ဒီစကားကုိ ခဏခဏ သတိရတယ္။
တရုတ္ပုံစံ၊ အေမရိကန္ပုံစံနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေတာ္ေတာ္ၾကာတဲ့ ကာလတုန္းက ေဆာင္းပါးေလး တစ္ပုဒ္ဖတ္ခဲ့ရတယ္။ တရုတ္ျပည္ကုိ သြားလည္တဲ့ အေမရိကန္ စာေရးဆရာ လင္မယားမွာ ေလးငါးနွစ္အရြယ္ သားေလးတစ္ေယာက္ ပါလာတယ္။ သားေလးဟာ ဟုိတယ္အခန္းေသာ့ကုိ ဖြင့္တဲ့အခါ အခန္းတံခါးက မပြင့္ႏုိင္ဘူး။ စာေရးဆရာ လင္မယားက အေနာက္တုိင္းသားမ်ား ပီပီီိီီကေလးကုိ ဘာတစ္ခုမွ အကူအညီမေပးဘဲ ၾကည့္ေနၾကတယ္။ အဲဒီအခါ တရုတ္လူမ်ိဳး ဟုိတယ္လုလင္က ကေလးလက္ကုိ ကုိင္ျပီး ေသာ့ကုိ ဘယ္လုိဖြင့္ရတယ္ဆုိတာ သင္ေပးလုိက္တယ္။ ျပီးေတာ့ ျပန္ပိတ္ခ်ည္၊ ျပန္ဖြင့္ခ်ည္..။ ကေလးက ဖြင့္တတ္သြားေတာ့ ျပဳံးေပ်ာ္ရႊင္လုိ႔...။ ဟုိတယ္လုလင္က စာေရးဆရာ လင္မယားကုိ တခ်က္ေမာ့ၾကည့္တယ္။ သူတုိ႔ ဘာလုပ္သင့္တယ္ဆုိတာကုိ အၾကံျပဳေနပုံပဲ။ စာေရးဆရာလင္မယားကေတာ့ ကေလးေတြကုိ ရင့္က်က္ျပီးသားလုိ ဆက္ဆံတယ္။ ေသာ့ကုိဖြင့္တာ၊ သခ်ာၤပုစၧာတြက္တာ ေတြကစလုိ႔ ကေလးေတြကုိ ကုိယ့္ဖာသာ ရုန္းကန္ေစတယ္။ ကုိယ္ၾကိဳးစားရွာေဖြလုိ႔ ေအာင္ျမင္တဲ့ ရလဒ္ကုိ ကုိယ့္ဖာသာခံစားၾကေပါ့။ မိဘဆုိတာ ကေလးကုိ တစ္သက္လုံးလုိက္ေစာင့္ေရွာက္ေနႏုိင္မွမဟုတ္ဘဲ။ အဲသည္လုိ တြက္တယ္။
တရုတ္ဟုိတယ္လုလင္လုိ လူမ်ိဳးကေတာ့ ကေလးေတြကုိ ဘာမွမတတ္ကၽြမ္းေသးခင္မွာ မိဘက သင္ေပးရမယ္လုိ႔ ယုံၾကည္တယ္။ လက္ဦးဆရာ မည္ထုိက္စြာ ပုဗၺာစရိယ မိႏွင့္ဘ ဆုိသကုိး။ ကေလးေတြကုိ သင္ေပးလုိက္လုိ႔ ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ တတ္ေျမာက္လာတာနဲ႔ အမွ် သူတုိ႔ဟာသူတုိ႔ အသစ္ကုိ ရွာေဖြလာမယ္လုိ႔ ယူဆတယ္။ ကုိင္း ဘယ္သင္းက ေကာင္းသတုန္း။ မွန္သတုန္း။ က်ဳပ္ေတာ့ မေျပာတတ္ေတာ့ေပါင္..
တရုတ္ရဲ႔ အျမဲတမ္းၾကိဳးစားမႈဟာ ကြန္ဖ်ဴးရွပ္ရဲ႔က်င့္၀တ္နဲ႔ဆုိင္တယ္လုိ႔ ယူဆၾကတယ္။ တုိင္းမ္းမဂၢဇင္းရဲ႔ ၀ဘ္ေပ့ဂ်္မွာ Education: Confucian Work Ethic ဆုိတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ရွိတယ္။ အေမရိကမွာ ေအရွန္-အေမရိကန္ေတြဟာ လူဦးေရရဲ႔ ၁.၅ ရာခုိင္ႏႈန္းပဲ ရွိပါတယ္တဲ့။ Westinghouse သိပၸံပါရမီရွင္မ်ား ရွာေဖြေရးအသင္းရဲ႔ ေနာက္ဆုံး စကာတင္ ၄၀ ထဲမွာ ကုိးေယာက္ဟာ အာရွမွာ ေမြးဖြားခဲ့သူေတြ ျဖစ္ျပီး သုံးေယာက္ဟာ အာရွအႏႊယ္ျဖစ္သတဲ့။ ဟားဗတ္တကၠသုိလ္ တက္ခြင့္ရသူေတြထဲမွာ ဆယ္ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ အာရွသားေတြ ျဖစ္သတဲ့။ ကာလီဖုိးနီးယား အထက္တန္းေက်ာင္းေအာင္ေတြထဲက ၁၅ ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ ကာလီဖုိးနီးယား တကၠသုိလ္ကုိ ၀င္ခြင့္ရဖုိ႔ အဆင့္မမီခ်ိန္မွာ ေအရွန္-အေမရိကန္လူမ်ိဳး ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းက ေအာင္ပါသတဲ့။ ကြန္ဖ်ဴးရွပ္က အလုပ္ကုိၾကိဳးၾကိဳးစားစား လုပ္ဖုိ႔ မွာတယ္ဆုိတယ္။ ကြန္ဖ်ဴးရွပ္ ၾသဇာလႊမ္းမုိးတဲ့ ဂ်ပန္ ေတာင္ကုိရီးယားနဲ႔ တရုတ္ေတြဟာ အတန္းထဲမွာ စာအေတာ္ဆုံး ျဖစ္ပါသတဲ့။
တရုတ္ကေလးေတြဟာ ပီယာႏုိနဲ႔ တေယာတီးရင္ေတာင္မွ တစ္ေန႔ ၃-၄ နာရီေအာက္ထစ္ထက္ မေလ်ာ့ရဘူး။ ေက်ာင္းသင္ခန္းစာမွာလည္း စာကလြဲရင္ တျခား အားကစားတုိ႔၊ လူမႈေရးတုိ႔လုိဟာေတြကုိ မလုပ္ရဘူး။ မိဘေတြဟာ သားသမီးေတြကုိ အျမဲေစာင့္ၾကည့္ေနတယ္။ ၾသဇာေတြေပးတယ္။ အေတြ႔အၾကဳံေတြကုိ မွ်ေ၀ေပးတယ္။ အျမဲၾကိဳးစားေနတာဟာ၊ အတန္းထဲမွာ အျမဲတမ္း တစ္ ျဖစ္ေနတာဟာ ဘ၀ရွင္သန္ေရးအတြက္ အေတာ္လက္ေတြ႔က်တာ မျငင္းဆန္ႏုိင္ပါဘူး။ တရုတ္ေသြးစပ္တဲ့ ျမန္မာ ဘေလာ့ဂါတစ္ေယာက္ေတာင္ သူငယ္ငယ္တုန္းက သူ႔အေမဆီမွာ ဘယ္လုိစာျပန္ခဲ့ရတယ္ဆုိတာကုိ ေျပာျပထားေသးတယ္။
အေနာက္တုိင္းကေလးေတြကုိေတာ့ လူလည္ အာရွသားတစ္ေယာက္အဖုိ႔ ျမင္ရုံနဲ႔ သတိထားမိစရာေကာင္းတယ္။ တစ္ခါတုန္းက စကားေျပာတတ္ကာစ ေကာ့ေကးရွပ္အဆင္နဲ႔ ကေလးေလးတစ္ေယာက္ ပုိက္ဆံကုိင္ျပီး ေကာ့ေကာ့ေကာ့ေကာ့ သြားေနတာကုိ ေတြ႔တယ္။ သူတစ္ေယာက္တည္း ဘယ္သူမွလည္း ပါမလာဘူး ေအာက္ေမ့တယ္။ စိတ္ပူတာနဲ႔ စိတ္၀င္စားတာနဲ႔ လုိက္ၾကည့္ေတာ့ ေရွ႔က စတုိင္းဆုိင္ထဲ ၀င္သြားျပီး သူလုိခ်င္တာ ၀ယ္တယ္ဗ်ား။ ဆုိင္ရွင္ရဲ႔ တုံ႔ျပန္ပုံကုိလည္း ၾကည့္ဦး။ အဲဒီလက္ေတာက္ေလာက္ေလးကုိ စျခင္း ေနာက္ျခင္း မရွိဘူး။ မိဘ ပါလာလားေမးတဲ့ပုံေပၚတယ္။ ေကာင္ေလးက ေနာက္ကုိ လက္ညွိဳးထုိးျပတယ္။ အဲဒီက်မွ သူ႔အေဖက ခပ္လွမ္းလွမ္းကေန ရပ္ေစာင့္ေနတာကုိ ကုိယ္ပါေတြ႔လုိက္ရတယ္။ ဆုိင္ရွင္က တေလးတစားနဲ႔ ကေလးလက္ထဲ ပုိက္ဆံအမ္းတဲ့ အေၾကြေတြနဲ႔ ပစၥည္းကုိထည့္ေပးတယ္။ ေကာင္ေလးက ေၾကာက္ျခင္း လန္႔ျခင္းမမရွိဘူး။ သူ႔ဖာသာ ေကာ့ေကာ့ေကာ့ေကာ့နဲ႔ ျပန္သြားတယ္။
ကုိယ္တုိ႔ငယ္စဥ္တုန္းက လူၾကီးျမင္တာနဲ႔ ေအာ္ငုိတာမ်ိဳးနဲ႔ အျဖဴကေလးေတြ ရဲတင္းပုံခ်င္း မကြာဘူးလားဗ်ာ။ ကြာပါ့။ ကုိယ္တုိ႔ငယ္ငယ္တုန္းက လူေၾကာက္မွာေပါ့ဗ်ာ။ ဦးေလးေတြကလည္း ကုိယ္တုိ႔ကေလးဘ၀တုန္းက ေတြ႔တာနဲ႔ ဖမ္းျပီး ႏႈတ္ခမ္းေမႊးရွည္ၾကီးေတြနဲ႔ နမ္းလားနမ္းရဲ႔။ မ်ိဳးစုံေအာင္ စၾက ေနာက္ၾက။ အေဒၚေတြက်ေတာ့လည္း တူေလးရဲ႔ဘာေလးရဲ႔ သနပ္ခါးေတြလိမ္းေပး ဘာေပးနဲ႔ တယုတယ လုပ္ေနေလေတာ့ ၁၈ ႏွစ္ေက်ာ္လုိ႔ အိမ္ကေနခြဲျပီး တသီးတျခားေနလုိက္ရတာ ကံေကာင္း။ မဟုတ္ရင္ အသက္၂၆ ေလာက္ေရာက္တာမွ ကုိယ့္ေျခေထာက္ေပၚ ကုိယ္မရပ္တည္ႏုိင္ေသးဘဲ အေမ့ဆုိျပီး အိမ္ျပန္ကေလးလုပ္ေနရမွာကုိ စုိးေၾကာက္ပါရဲ႔။
ေၾကာ္ညာကုိ ရပ္ျပီး အေတြးကုိ ဆက္ရေအာင္။ အေနာက္အျဖဴေလးေတြရဲ႔ အားသာခ်က္ကုိ ကေလးေဆးရုံမွာ ပုိေတြ႔ရတယ္။ လားလား..။ ကေလးေတြမေခၚရဘူး။ ၃ ေပ လူၾကီးေတြဗ်ား။ ၅ ႏွစ္သား ကေလးမုိလုိ႔ ကေလးလုိ သြားမဆက္ဆံနဲ႔။ မၾကိဳက္ၾကဘူး။ သူတစ္ေယာက္တည္းလာတယ္။ မိဘ မပါဘူး။ အဲဒါဆုိ ေလာေလာဆယ္ သူဟာ လူၾကီးပဲ။ ( I am a grown-up) ။ သူ႔ကုိ လူၾကီးတစ္ေယာက္လုိပဲ ဆက္ဆံရတယ္။ ရြာက ကေလးေတြလုိ စလုိ႔ ေနာက္လုိ႔ မရဘူး။ စရင္ ေနာက္ရင္လည္း လူၾကီးလုိပဲ သေဘာထားျပီး စေနာက္ရတယ္။ ကုိယ္တုိ႔နဲ႔ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ေတြဆုိရင္လည္း ေရာက္စက ၾသဇာေတြဘာေတြေပးလုိ႔။ Residency ခ်င္းအတူတူ ဟုိဟာခုိင္း ဒီဟာခုိင္း ဆုိေတာ့ စီနီယာေတြမ်ားလား မွတ္တယ္။ ရင္းႏွီးလုိ႔ ကုိယ့္သူေမး သူ႔ကုိယ္ေမး ေမးၾကည့္ေတာ့ ကုိယ့္ထက္ တစ္ႏွစ္နွစ္နွစ္ေလာက္ ေနာက္က်ျပီး ေဆးေက်ာင္းျပီးသူေတြ။ အသက္လည္း တစ္ႏွစ္ေလာက္ ငယ္သူေတြပါတယ္ဗ်ား။ သူတုိ႔လူမ်ိဳးခ်င္း ဆရာ၀န္လူနာ ဆက္ဆံတာလည္း ၾကည့္ဦး။ ဆရာ၀န္ ေဆးေက်ာင္းသားက အသက္ ၂၀ -၂၃ ႏွစ္။ လူနာက ၅၀-၆၀ အရြယ္။ ဆရာ၀န္ခ်ာတိတ္ေတြကုိ ကုိယ္တုိ႔ဆီမွာလုိ တမ်ိဳးၾကီးမဆက္ဆံဘူး။ သက္တူရြယ္တူေတြလုိပဲ ဆက္ဆံတယ္။ ဒုကၡေပးစရာရွိရင္လည္း အငယ္မုိလုိ႔ဆုိျပီး မညွာဘူး။ ေအာ္ထုတ္တာပဲ။ ေမးတာျမန္းတာ ေျဖရရင္လည္း သက္တူရြယ္တူေတြလုိပဲ တေလးတစား ေျဖတယ္။
ဆုိေတာ့ အေနာက္က ကေလးေတြဟာ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာအရ အရြယ္ေရာက္တာျမန္တယ္လုိ႔ ယူဆစရာရွိတယ္။ အေတြးအေခၚပုိင္းအရ ကုိယ့္ေျခေထာက္ေပၚ ကုိယ္ရပ္တည္ရမယ္ဆုိတာကုိ ေကာင္းေကာင္း သေဘာေပါက္တယ္လုိ႔ ထင္တယ္။ သူတုိ႔ အသက္ရွင္ရပ္တည္ဖုိ႔အတြက္ ဘယ္သူ႔မွ အားကုိးစရာမလုိဘူး။ သူတုိ႔အေပၚမွာလည္း မ်ားေသာအားျဖင့္ ဖိအားတစ္ခုခုၾကာရွည္ထားေလ့ မရွိဘူး။ စိတ္ပညာရွင္ မဟုတ္ေတာ့ ဒီေလာက္ပဲ သုံးသပ္ႏုိင္တယ္။
ဘီဘီစီသတင္းမဂၢဇင္းမွာ Are strict Chinese mothers the best? ဆုိတဲ့ ေဆာင္းပါး ပါလာတယ္။ အားကုိးတၾကီး ဖတ္ၾကည့္ေပမဲ့ သူတုိ႔ဟာကလည္း ေရေရရာရာ မရွိဘူး။ အေနာက္ပုံစံနဲ႔ တရုတ္ပုံစံ ဘယ္လုိေမြးျမဴတာက ပုိေကာင္းသလဲလုိ႔ ဒီဘိတ္လုပ္ ျငင္းခုံထားတာတစ္ခုပဲ။ ဘယ္ဟာက ပုိေကာင္းတယ္လုိ႔ တိတိက်က် မေျပာနုိင္ဘူး။ တရုတ္ပုံစံေမြးျမဴမႈေတြထဲကေန Zuckerberg တုိ႔ Bill Gates တုိ႔လုိ ျဖစ္လာႏုိင္ပ့ါမလားတဲ့။ ဒါလည္း အေတာ္သံသယ ရွိစရာေကာင္းပါတယ္။ အေနာက္က ဖန္တီးမႈ၊ တီထြင္မႈကုိ လုိခ်င္တယ္။ အဓိက ထားတယ္။ အာရွစာသင္ခန္းေတြမွာက ဒါက်က္ ဒါေျဖ။ အထြန္႔မတက္နဲ႔။ ဒါက်က္ဒါေျဖ အထြန္႔မတက္နဲ႔ဆုိတာ ကုိယ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္တစ္ခုထဲမယ္ ေအာက္ေမ့တာ။ ဘယ္ဟုတ္လိမ့္မလဲ။ အေရွ႔ဖ်ားအာရွေဒသတစ္ခုလုံးတဲ့ဗ်ား။ ျပင္းတာ ေပ်ာ့တာပဲ ကြာမယ္ ထင္ပါရဲ႔။ ကုိယ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္ကေတာ့ ပုိျပင္းထန္လိမ့္မယ္။
အေနာက္က စာသင္ခန္းမ်ားကေတာ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ခု တည္ေပးျပီး ေလွ်ာက္ေျပာၾကစတမ္းဆုိပဲ။ ၾကဳံေတာ့ မၾကဳံဖူးေပါင္။ ၾကဳံဖူးသူမ်ားဆီက ေမးၾကည့္ရသေလာက္ကေတာ့ critical thinking ကုိသင္ေပးတာဆုိပဲ။ သူတုိ႔လည္း ပါးစပ္အေဟာင္းသားနဲ႔ ျပန္လာရတာဆုိေတာ့ ဒီ့ထက္ပုိျပီး မေျပာတတ္ၾကဘူး။ ့ ေဆြးေႏြးမႈနဲ႔ ပုဂၢိဳလ္ေရးအျမင္ကုိ ပုိျပီးအေလးဂရုျပဳတဲ့ သေဘာပါပဲ။ အထြန္႔တက္ခ်င္သေလာက္ တက္။ အထြန္႔တက္ျခင္းဟာ ပညာသင္ၾကားျခင္းရဲ႔ အေကာင္းဆုံးနည္းစနစ္ပဲ။ ဆုိေတာ့ကား အေရွ႔နဲ႔အေနာက္ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ၾကီး ဆန္႔က်င္မေနေပဘူးလား။
အခုေရးရင္းေရးရင္းနဲ႔ သေဘာေပါက္လာတာက အေနာက္တုိင္းရဲ႔ လြတ္လပ္မႈနဲ႔ အေရွ႔တုိင္းရဲ႔ ၾကိဳးစားမႈ ႏွစ္ခုေပါင္းရလဒ္ဟာ Zuckerberg တုိ႔ အုိင္းစတုိင္းတုိ႔၊ ေဟာ့ကင္းတုိ႔ ျဖစ္မယ္ ထင္ပါရဲ႔။ အဲဒီေတာ့ အေနာက္ပုံစံနဲ႔ တရုတ္ ဒါမွမဟုတ္ အေရွ႔ပုံစံ ကေလးျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မႈႏွစ္ခုကုိ ေပါင္းစပ္လုိ႔ ျဖစ္ႏုိင္မလား။ ေပါင္းစပ္မယ္ဆုိရင္ စာေတာ္တာကုိ အဓိကထားမလား။ စိတ္ရင့္က်က္တာကုိ အဓိကထားမလား။ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ေတြဟာ ဘယ္လုိရွိမလဲ။ သတိထားသင့္တာက သားသမီးေမြးျမဴတာဟာ သိပၸံပညာ မဟုတ္ဘူးဆုိတာပါပဲ။ သားသမီးေမြးျမဴျခင္းဟာ တကယ့္ကုိ အႏုပညာတရပ္၊ ေမာင္ေခ်ာႏြယ္ေျပာသလုိ ေျပာရရင္ အုိင္က်ဴေရာ အီးက်ဴေရာ ျမင့္ဖုိ႔လုိအပ္တဲ့ လုပ္ငန္းတစ္ရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆုိေတာ့ အဲဒီေမးခြန္းေတြရဲ႔ အေျဖကုိ ကုိယ္ကေတာ့ မသိ၊မေျဖတတ္။ စာဖတ္သူမ်ားကေတာ့ ေျဖတတ္ၾကမယ္ ထင္တယ္။
House MD ၾကည့္တုန္း ေဒါက္တာေဟာက္စ္ေျပာတာေလး quote လုပ္ထားတာ မွတ္ထားတာ တစ္ခုရွိတယ္။
"တကယ္ေတာ့ အာရွက ကေလးေတြဟာ မိဘေတြရဲ႔ ဖိအားေပးမႈကုိ တုံ႔ျပန္ေနတာသာ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။"
"Actually, the Asian kids are probably just responding to parental pressure."
တဲ့။ သူေျပာတာရဲ႔ အဓိပၸါယ္ကုိ သေဘာေပါက္သလုိလုိ ရွိေတာ့ သိပ္တင္းက်ပ္တဲ့ ေမြးျမဴမႈပုံစံေတြနဲ႔ ငယ္စဥ္က အတန္းထိပ္၊ ၾကီးမွ ထင္သေလာက္ မဟုတ္လာေတာ့သူေတြကို ေတြ႔တုိင္း ဒီစကားကုိ ခဏခဏ သတိရတယ္။
